Malsana Hispanio

La hispana socimalsano povas esti pli profunda ol la ekonomia truo

Frue en la monato, la ĉefa hispana juĝestraro trudis la demision de la ŝtata Supera Prokuroro en Katalunio. Tio ne estas posteno aljuĝita per voĉdonado sed publika funkciulo nomumita el la ĉefurbo [Madrid] kaj la postenon tradicie okupas ne kataluno. La lasta posten-tenanto estis tuj forigita el sia posteno post nur kelkaj horoj de kiam li asertis dum intervjuo de novaĵagentejo, ke "oni devas doni al la popolo la eblecon esprimi tion, kion ĝi volas". Tio aspektas sufiĉe naiva, krom tio, ke la aserto estis dirita en la kunteksto de la rajto de la katalunoj decidi pri sia politika estonto. Eble pro tio li tuj nuancigis sian diron aldonante "ĝenerale, al iu ajn popolo" kaj nur post klarigi, ke en Hispanio ekzistas "nenia leĝa kadro ebliganta referendumon pri sendependeco". Ĉio ŝajne senmakula. Kaj tamen, la sola implicita sugesto, ke eble oni devus trovi rimedon por la katalunoj diri sian penson pri la temo, turnis tion, kio estis esence banalaĵo, en fajrigan deklaron kaj okazigis la falon en malfavoron de la prokuroro. Tiel estas rilate la sendependecon de la juĝistaro - por nenion diri pri la libereco de esprimo.

Monaton pli frue, emerita ĝeneralo de la hispana armeo prelegis al regula kunveno de kamaradaj, altrangaj oficiroj pri " separatista-secesia ofensivo en Katalunio" kaj aludis al la eventuala starpunkto de la armeo. "Patrio estas antaŭa kaj pli grava ol demokratio", li konkludis. "Patriotismo estas sento kaj la Konstitucio estas nura leĝo". La aŭdantaro salutis per aplaŭdo tion, kio povintus facile esti komprenata kiel invito malobei la landajn leĝojn aŭ eĉ pravigo de puĉo. Same kiel antaŭaj similaj asertoj de aliaj, ĝi estigis nenian signifan reagon de la civilaj aŭtoritatoj.

Tiuj du eventoj - kaj la tre malsamaj oficialaj reagoj al ili - elmontras esencajn difektojn en la funkciado de demokrata ŝtato kaj sugestas, ke la problemoj de Hispanio povas facile esti pli gravaj ol la agnoskite ekonomia situacio. Kaj la instigo ambaŭkaze estas la situacio en Katalunio.

***

En Hispanio hodiaŭ la ekonomio estas en malbonega situacio kaj ekzistas nenia plano por la estonto ne implicanta, ke la ŝtato daŭre prirabadu la malmultajn produktivajn komunumojn por porĉiame pluvivigi sin mem. Multaj katalunoj kredas, ke la nuna politika aranĝo minacas ruinigi ilian ekonomion, neniigi ilian kulturon kaj fine banaligi ilian landon. Lastatempe la popolo fariĝis malpli timigita pri esprimo de malkontenteco pri tia situacio. Ankaŭ iliaj elektitaj gvidantoj ŝajne forlasis ilian tradician cedemon por eviti kunpuŝiĝon. Reage al larĝetendita popola postulo, ili proponis novan manieron agi povanta konduki - se la popolo tiel decidos - al separiĝo de Hispanio.

La kataluna flanko deziras negocadan, laŭgradan, pacan kaj plene demokratan procezon kaj proponis diskuti la kondiĉojn kun la hispana registaro. Ĝis nun oni rifuzis ĉiujn antaŭpreparojn. La oficiala starpunkto en Madrid daŭre estas, ke oni devas strikte respekti la leĝon, tia kiel ĝi estas, kaj oni interpretas mallarĝe laŭbezone la 1978an Konstitucion por rifuzi, inter aliaj aferoj, la eblecon pridemandi la katalunan popolon per referendumo.

Intertempe la ĵus malkovrita memfido de la katalunoj vekis la plej malbonajn instinktojn de ŝtato, kiu sentas sin minacata. Dum ĝi ŝajnigas malzorgon, la hispana registaro uzas ĉiajn ruzojn por subfosi la katalunan administracion kaj timigi la katalunan popolon. Nun oni kunigas al konata armilo finance strangoli, politikan kaj juran ofensivon kontraŭ la katalunaj instancoj de memregado kaj kampanjojn en la medioj kontraŭ zorge elektitaj personoj. Krome, la perforta elpurigo de la prokuroro montras, ke la registaro intencas silentigi ĉiajn esprimojn de malkonsento eĉ en ĝiaj propraj vicoj. Kaj reala aŭ imagita milita minaco estas konvene vivigita kiel parto de timstrategio.

Tiuj el ekstere rigardantaj la lastajn okazaĵojn en Hispanio emis enfokusigi la ekonomion. Rigardi el la proksimeco la politikan substraton de la ŝtato povas malkaŝi ke, eĉ en ĝia aktuala estiĝo kiel pretenda demokrata lando, Hispanio konservis ne malmultajn el la aŭtoritatismaj kutimoj de la diktaturo el kiu ĝi kreskis. Jes ja, io devas esti ege malĝusta en lando kie eldiro de generalo ekvivalenta al alvoko al la armeo meti sin super la leĝon estas preteratentata, dum aserto de tiel baza principo de demokratia administrado, kiel la rajto de la popolo sin esprimi estas punita kvazaŭ ribelo.

(Tradukis Ramon Perera el la angla originalo)

Esperanta versio: http://www.collectiuemma.cat/editorial/1587/malsana-hispanio

Desegnado De Vojmapo Por Katalunio

Nova regiona registaro funkcias en Katalunio. Kiel aliaj administraj instancoj en Eŭropo en la nuna momento, ĝi spertos malfacilaĵojn por havigi al la civitanoj adekvatajn servojn dum strebas helpi draŝitan ekonomion retrovi la ĝustan vojon. Kun plia malavantaĝo: ĝi devos trakti kun hispana registaro, kiu neniel faciligos tiujn taskojn. Ne gravas, ke Katalunio estas produktiva socio kaj decida kontribuanto al la financoj de la ŝtato, la centra registaro konservas la kontrolon de la publika mono kaj havigas aŭ retenas la publikajn fondusojn ĉefe kiel rimedo por plifortigi la propran politikan programon. Kaj ĉiuj mesaĝoj venontaj el Madrido montras, ke ĝi intencas ĝisfunde uzi tian avantaĝon por limigi la katalunan agkapablon, kombininta financan sufokon kun senkompataj atakoj al iliaj lingvo kaj kulturo, eĉ de la eduka sistemo, strebante al forviŝo de ĉiaj signoj de ilia kolektiva personeco.

En tiaj cirkumstancoj, ne estas surprizige, ke sufiĉe granda plimulto de la katalunoj almenaŭ dubu pri la oportuneco pluesti hispana provinco. Tio klare montriĝis en la rezulto de la baloto de la 25a de novembro, en kiu la okazigo de popola referendumo pri sendependeco estis la ĉefa promeso de la venkinta koalicio. Nune la propono estas subtenita de preskaŭ du trionoj de la Kataluna Parlamento, tiele konfirminte tion, kion antaŭaj enketoj pri opinio montris: sendepende de ilia eventuala elekto, proksimume ok dekonoj de la katalunoj konsentas esti publike pridemanditaj pri la ebleco separiĝi de la politika ento al kiu nun ili apartenas.

La lasta balotado provizis signojn pri la penso de la katalunoj, sed por scii ekzakte kiom da ili rezignis pri Hispanio la sola rimedo estas meti al ili klaran demandon en oficialan voĉdonadon. Tio aspektas kiel la ĝusta maniero agi: ĝi kongruas kun la opinioj esprimitaj de diversaj internaciaj fakuloj kaj estas ankaŭ la vojo sekvata en la paralela proceduro disvolviĝanta en Skotlando, apogata de la brita parlamento kaj de la registaro.

En Hispanio, tamen, ĉiuj obstine rifuzas tian eblecon. En malofta montriĝo de interkonsento preskaŭ ĉiuj politikaj grupoj kaj la plimulto de publika opinio fabrikita en Madrido unuiĝis por malagnoski la rajtojn de la katalunoj opinii pri la temo. Kompreneble la hispana elito teruriĝas, ĉar se oni permesas al la popolo opinii, estas tre probable, ke ili decidu separiĝi. Sed ekzistas pli funda kialo ekster la timo malvenki. Historie kaj ĝis la nuna momento Hispanio ĉiam rifuzis agnoski la fakton, ke la katalunoj estas popolo kun aparta nacia identeco kaj, tial, ili posedas kolektivajn rajtojn. Akcepti, ke ili povos esti pridemanditaj per oficiala referendumo, signifus implicitan agnoskon de tiuj rajtoj.

Pro manko de pli bonaj argumentoj, la konstitucio de la jaro 1978 estas uzita kiel rifuzilo de la katalunaj petoj aŭ svingita kiel armilo por minaci ilin, se ili kuraĝas sursalti liajn mallarĝe difinitajn limojn. Malgraŭ ĝia kontestebla deveno sub la ombro de kvardekjara diktaturo, tia dokumento estas traktita kiel santa parolo de la defentantoj de la hispana fido - post kiam ili donis al ĝi la geston plej konvenan por siaj interesoj. Sinteno tiel malracia ne povas esti por ĉiam subtenata. La mondo scias, ke neniu leĝo, sendepende de la ekzaltiteco de la titolo, povas esti uzita por frustri la volon de la popolo. Ĉiuj en Hispanio konscias, ke en la nuna Eŭropo demokratia ago ne povas esti malebligita surbaze de leĝa ruzaĵo kaj ankoraŭ malpli per minaco aŭ perforto.

***

Kreskanta sento de laceco rilate Hispanion ekzistas en ĉiuj sektoroj de la kataluna socio kaj ankaŭ la konscio, ke, kiel parto de Hispanio, ilia lando rapide sinkas dum oni malhavigas al ĝi la bezonatajn rimedojn por haltigi kaj inversigi la dekadencon. Pli kaj pli da katalunoj venis al la konkludo, ke ilia estonto kiel popolo estos en danĝero krom se ili decide agos ju pli frue des pli bone.

La reganta koalicio havas nun malambiguan ordonon antaŭenigi proceduron povantan konduki al separiĝo de Hispanio. Kune kun aliaj politikaj grupoj, ĝi komencis desegni vojmapon cele al plena suvereneco. Por startigi tiun proceduron oni esperas, ke formala deklaracio asertante la rajtojn de la katalunoj decidi pri la propra estonteco estos aprovita kun granda plimunto en la kataluna parlamento la 23an de januaro. La sekvan paŝon konsistigos la eklaboro pri la detaloj de travidebla kaj inkluziva plano por popola referendumo pri sendependeco.

La hispana registaro pli bone ne malhelpu tiun proceduron se ĝi volas konservi sian prestiĝon kiel demokratan. Fakte malfacilas imagi kiel ĝi povus obstrukci aŭ malpermesi la referendumon sen utiligi ne akcepteblaj metodoj, kiuj semlime damaĝus ŝtaton , kiu estas jam senkreditigita en aliaj flankoj. Sekve oni povas esperi, ke ĉiuj baroj estos fine sursaltitaj kaj ke la popolo havos la eblecon paroli.

Finfine, kion la katalunoj decidos en libera kaj respondeca maniero devos esti honorigita de ĉiuj, en Hispanio kaj preter ĝi. Se sufiĉa plimulto elektos ian formon de apartiĝo, Hispanio devos honeste agnoski sian malsukceson aligi la katalunojn al sia politika projekto kaj devos bonafide reagi. Ankaŭ tiel devos reagi la aliaj najbaroj de Katalunio, faciligante la vojon por ke la nova lando povu okupi la ĝustan lokon en la ekonomia kaj politika kadro de la kontinento kaj ekkontribui al pli larĝa eŭropa projekto.


(Traducció de Ramon Perera a partir de l'original en anglès)

Esperanta versio: http://www.collectiuemma.cat/editorial/1542/desegnado-de-vojmapo-por-katalunio

La Kataluna Parlamento aprobas la deklaron pri suvereneco

Antaŭparolo

La kataluna popolo, laŭlonge de sia historio, demokrate esprimis la volon regi sin mem kun la celo helpi la progreson, la bonfarton kaj la ŝancegalecon de la tuta civitanaro kaj por plifortigi la propran kulturon kaj la komunan identecon.

La memregado de Katalunio baziĝas ankaŭ sur la historiaj rajtoj de la kataluna popolo, sur siaj jarcentaj institucioj kaj sur la jura kataluna tradicio. La kataluna parlamentismo havas sian bazon en la Mezepoko, kun la asembleoj de Paco kaj Armistico (Pau i Treva) kaj la asembleoj de la Grafa Kortego (Cort Comtal).

En la 14a jarcento kreiĝas la 'Diputació del General' aŭ 'Generalitat' [kvazaŭa registaro, traduknoto], kiu akiradas plian aŭtonomecon [rilate la reĝon, traduknoto] ĝis kiam en la 16a kaj 17a jarcentoj agas kiel registaro de la Kataluna Princlando. La falo de Barcelono, okaze de la Milito de Sukcedo, ebligis, ke Filipo la 5a nuligu per la "Decret de Nova Planta" la publikan katalunan juron kaj la instituciojn pri memregado.

Tiu itinero tra la historio estis komuna kun aliaj teritorioj kaj tio fakte estigis lingvan, kulturan, socian kaj ekonomian areon komunan, kun emo al plifortiĝo kaj disvolviĝo surbaze de reciproka agnosko.

Dum la tuta 20a jarcento la volo pri memregado de la katalunoj estis konstanta. La starigo de la Mancomunitat de Catalunya en 1914 estis unua paŝo al reakiro de la memregado, sed ĝi estis abolita de la diktaturo de Primo de Rivera. Okaze de la hispana Dua Respubliko estiĝis en 1931 kataluna registaro sub la nomo Generalitat de Catalunya kaj akiris Statuton de Aŭtonomeco.

La Generalitat estis ankoraŭfoje abolita en 1939 de la generalo Franco, kiu trudis diktatoran reĝimon ĝis la jaro 1975. La popolo kaj la registaro de Katalunio aktive baraktis kontraŭ la diktaturo. Mejloŝtono de la lukto por la libereco estis la fondo de Assemblea de Catalunya en la jaro 1971, antaŭ la [nova] reakiro de provizora Generalitat en la jaro 1977 okaze de la reveno de ĝia prezidento, ĝis tiam loĝanta ekzile. Okaze de la transiro al demokratio kaj en la kadro de la nova aŭtonomisma sistemo difinita en la hispana konstitucio de 1978, la kataluna popolo aprovis refrendume la Katalunan Statuton de Aŭtonomio en 1979 kaj celebris la unuan baloton pri la Kataluna Parlamento en 1980.

Lastatempe, cele al demokratia fortikiĝo, plimulto de la politikaj kaj sociaj organizoj katalunaj antaŭenigis rimedojn por aliformigi la politikan kaj juran kadrojn. La plej lasta konkretiĝis en la proceduro por reformi la Statuton pri Aŭtonomio, iniciatita de la Parlamento en la jaro 2005. La malfacilaĵoj kaj neadoj truditaj de la hispanaj organizoj, el inter kiuj estas atentigenda la verdikto de la Konstitucia Tribunalo 31/2010, egalas radikalan neadon de la demokrata evoluo de la kolektiva volo de la kataluna popolo ene de la hispana ŝtato kaj metas la bazon por la regreso de la memregado, hodiaŭe kristalklare videbla en la aspektoj politikaj, financaj, sociaj, kulturaj kaj lingvaj.

La kataluna popolo esprimis plurmaniere sian deziron superi la stagnadon en la kadro de la hispana ŝtato. La amasaj manifestacioj de la 10a de julio 2010, sub la devizo 'Ni estas nacio, ni decidas' kaj de la 11a de septembro 2012, sub la devizo 'Katalunio nova ŝtato de Eŭropo', esprimas la rifuzon de la civitanaro kontraŭ la malrespekto al la decidoj de la kataluna popolo.

La 27an de septembro 2012, per de la rezolucio 742/IX, la Kataluna Parlamento konstatis la bezonon, ke la kataluna popolo povu decidi pri sia kolektiva estonto libere kaj demokrate pere de politika konsulto. La plejlasta baloto pri la Kataluna Parlamento la 25an de novembro 2012 esprimis kaj konfirmis tian volon en maniero klara kaj maldudebla.

Por efektivigi tiun proceduron, la Kataluna Parlamento, kunveninta por la unua sesio de la deka parlamenta periodo kaj reprezentante la volon de la kataluna civitanaro demokrate esprimita en la lasta baloto, formulas la sekvan deklaron pri suvereneco kaj pri la rajto je decido de la kataluna popolo.

Deklaro pri suvereneco kaj pri la rajto je decido de la kataluna popolo

Akorde al la plimulta volo demokrate esprimita de la kataluna popolo, la Kataluna parlamento decidas startigi la proceduron por efektivigi la rajton pri decido por ke la katalunaj gecivitanoj povu decidi pri sia politika kolektiva estonto laŭ la sekvaj principoj:

-Suvereneco. La popolo de Katalunio posedas, pro demokratiaj legitimaj motivoj, la karakterizojn de politika kaj jura subjekto suverena.

-Demokratia legitimeco. La proceduro por disvolvigi la rajton pri decido estos skrupule demokratia, aparte garantiante la respekton kaj plurecon de elektebloj, pere de debatado kaj dialogado ene de la kataluna socio kaj kun la celo ke la fina voĉrezulto esprimu la volon de la popola majoritato, kio konsitigos la esencan fundamenton de la rajto pri decido.

-Travidebleco. Oni disponigos ĉiujn necesajn ilojn por ke la civitanaro kaj la kataluna civila socio ricevu ĉian informon kaj la bezonatajn konojn por efektivigi la rajton pri decido kaj por instigi la partoprenon en la proceduro.

-Dialogo. Estos proponata la dialogo kaj la negocado kun la Hispana Ŝtato, kun la eŭropaj institucioj kaj kun la internacia komunumo entute.

-Socia kohereco. Oni garantios la socian kaj teritorian koherecon de la lando kaj la volo tiomfoje esprimita de la kataluna socio konservi Katalunion unusolan popolon [aludo al amasaj enmigradoj en diversaj epokoj, traduknoto].

-Eŭropo. Oni defendos kaj disvastigos la fondprincipojn de Eŭropa Unio, aparte la fundamentajn rajtojn de la civitanoj, la demokration, la bonfartosistemon, la solidarecon inter la diversaj popoloj de Eŭropo kaj la veton por la ekonomia, socia kaj kultura progresoj.

-Leĝeco. Oni uzos ĉiujn ekzistantajn leĝokadrojn por efektivigi la plifortigon de la demokratio kaj la disvolvon de la rajto pri decido.

-Rolo esenca de la parlamento. La parlamento, kiel reprezentanta institucio de la kataluna popolo, havas esencan rolon en tiu proceduro kaj, sekve, oni devos akordi kaj konkretigi manierojn kaj ritmojn de laboro por garantii tiun-ĉi principon.

-Partopreno. La Kataluna Parlamento kaj la registaro devos partoprenigi en tiu-ĉi proceduro la lokajn instancojn kaj la maksimumon de la politikaj fortoj, ekonomiajn kaj sociajn agantojn kaj kulturajn kaj civitanajn societojn de nia lando kaj konkretigi la rimedojn por garantii ĉi principon.

La Kataluna Parlamento instigas la tutan civitanaron esti aktivaj kaj ĉefroluloj en tiu demokrata proceduro pri la efektivigo de la rajto je decido de la kataluna popolo.

Parlamenta sidejo, 22a de januaro 2013



Esperanta versio: http://www.vilaweb.cat/noticia/4077119/20130124/kataluna-parlamento-aprobas-deklaron-pri-suvereneco.html

Kataluna versio: http://www.vilaweb.cat/noticia/4076809/20130123/declaracio-sobirania-dret-decidir-poble-catalunya.html

Pri kio vere temas la voĉdonado en Katalunio?

La kialoj malantaŭ la baloto de la 25a de novembro kaj ĝia signifo por Katalunio kaj aliloke.


La katalunoj estas vokitaj por voĉdoni la 25an de novembro kaj elekti novan regionan parlamenton, sed tiu baloto ne estas simpla loka evento. Multo dependos de la rezulto kaj ne nur por Katalunio. Kio ajn la katalunoj decidos povas havi longdaŭran efikon por la estonta strukturo de la hispana ŝtato aŭ eĉ por ĝia vivodaŭro. Kaj ankaŭ eblas ne banalaj kromefikoj por la eŭropa projekto.


La internaciaj medioj postsekvas la okazaĵojn en Katalunio kun kreskanta intereso, ĉefe post la manifestacio por sendependiĝo la lastan 11an de septembro. Tiun tagon 1,5 milionoj da personoj marŝis en Barcelono por elmontri nacian dignon kaj civitan respondecon – oni raportis eĉ ne unu misokazaĵon kaj neniu vitraĵo estis rompita – kaj la mondo subite ekonsciis pri konflikto ne perforta aŭ terurisma sed gvidata de la trankvila forto de malnova nacio.

***

Sendependeco ne ĉiam estis la preferata politika elekto en Katalunio. En la fino de la diktaturo de generalo Franco, meze de la sepdekaj jaroj, granda parto de la katalunoj esperis trovi taŭgan lokon en la nova ordo enkondukata en Hispanio. Ek de tiam, ili ne ĉesis kontribui al la prospero kaj stabilo de la lando. Samtempe, eble spite sian propran preferon ili eluzis multan energion serĉante manierojn agnoskigi sian nacian identecon sen rezigni pri la hispana kadro.


Unu el tiuj provoj konsistis el la proponita revizio de la leĝo pri aŭtonomio, la Estatut, laciga procezo iniciita de kelkaj katalunaj politikaj partioj jam en 2005. Post kiam Hispanio en 2010 rifuzis ĉiujn esencajn partojn de la propono, multaj katalunoj tutsimple malesperis pri iama ebleco atingi akcepteblan interkonsenton kun la ŝtato. Kaj tamen, en la 2012a somero, kiam la deziro dispartiĝi de Hispanio jam estis disvastiĝanta, la kataluna gvidantaro tamen decidis provi lastfoje klopodon kaj aperigis malneton por nova “fiska interkonsento”. Tio celis korekti, almenaŭ parte, la neelteneblan misekvilibron inter fiska kontribuo de Katalunio al la centra registaro kaj la magraj rimedoj ricevataj kompense. Nur kelkajn tagojn post la manifestacio de la 11a de septembro, Artur Mas, la kataluna ĉefministro, portis sian planon al Madrido, kie la hispana prezidento Mariano Rajoy rifuzis ĝin per maldubebla esprimo, lasante nenian eblecon al negocado kaj eĉ sen ŝajnigo de ekskuzo. Tiuj du okazaĵoj en la sama semajno decidigis S-on Mas ŝanĝi sian strategion. Li decidis plifruigi baloton, donante al la popolo la eblecon konfirmi per la urnoj tion, kio estis tiel klare esprimita en la stratoj de Barcelono.

***

Tre surprize por eŭropaj balotoj en la nuna momento, la kerno en la 25a de novembro ne estos la ekonomio, kvankam ekonomiaj konsideroj rolos parton en la ekvacio. Katalunio estas produktiva kaj vivipova socio, sed kiam temas pri publikaj financoj, la kataluna administracio malmulte povas fari per la malsufiĉaj rimedoj je sia dispono ĉar la centra registaro retenas la finan kontrolon super la fiska mono de Katalunio. Sub la nuna fiska situacio, investo nur malkreskos, la substrukturoj jam tro streĉitaj daŭre sinkos kaj esencaj servoj en la kampoj de sano, edukado kaj socia bonfarto restos en danĝero.

Ankoraŭ pli, tiuj tre realaj ekonomiaj ofendoj devas esti konsiderataj en la konteksto de pli ĝenerala malkontento rilate la evoluon de la politika hispana vivo elkovata dum pluraj jaroj. En la momento kiam la katalunoj venis al la konkludo, ke ilia ekonomia pluvivo ne povas esti garantiata en la nuna politika situacio, ili sentas, ke ne havas estonton kiel popolo dum ili restas premataj de malkapabla ento subfosanta grandan parton de ilia forto. Ankoraŭ pli, kvankam ili subtenas la bonfarton de Hispanio per sia laboro kaj sia fiska mono, ili estas sisteme markataj kiel egoismaj kaj mallojalaj kaj submetataj al konstantaj atakoj kontraŭ iliaj lingvo kaj kulturo nome de superaj hispanaj valoroj.


Tia tendenco pliintensiĝis lastatempe. Jam de la komenco de sia regado, la nuna hispana registaro klopodas retrudi neeblan unuformecon. Asimilaj agadoj, pensitaj kvazaŭ aferoj de diktatora pasinteco, revenas venĝe pere de ministroj kaj gvidanto de la reganta partio malkaŝe asertantaj la neceson “hispanigi” la katalunajn lernejanojn kaj stampi en ili la gloroj de la hispana “trimiljara [sic] historio”. Tio egalas al aserto, ke la kolektiva identeco de la katalunoj ne havas lokon en la hispana ekskluziva desegno de la reganta partio.


Katalunoj simple laciĝis vidi, ke Hispanio ne cedis eĉ unu solan punkton de sia neo de la plurnacieco de la lando kaj, ke ĝi ree batis per ĉiuj eblaj pordoj la nazojn de ĉiuj katalunaj proponoj pri agnosko. Tial, por ili vere temas pri la serĉo de rimedo pluvivi kiel nacio eĉ se tio signifos paŝi sur vojo gvidonta al disiĝo el ŝtato. Tial S-ro Mas serĉas en tiu baloto klaran ordonon por voki en proksima estonto referendumon kiu demandos katalunojn ĉu ili deziras resti kiel hispana regiono aŭ fariĝi nova ŝtato en Eŭropo.

***

La internaciaj medioj dediĉis multan atenton al tiu temo en la lastaj semajnoj kaj multaj alilandaj observantoj penas serioze por kompreni la katalunan starpunkton, por kompreni la kialojn malantaŭ tiu konflikto kaj rakonti ĝin al la mondo senantaŭĝe.


En Madrido, tamen, la opini-farantoj de la hispanaj medioj daŭre mislegas kaj misrakontas la katalunan situacion. Post sia komenca ŝokiĝo ĉe la manifestacio de la 11a de septembro – kio pruvas kiel for ili restis de la realo – la hispanaj politika fortoj – inklude de la plejparto de la opozicio same kiel la reganta partio – adoptis kontraŭan starpunkton. Krom ĝeneralaj alvokoj al la respondeco de la kataluna gvidantoj, la oficiala sinteno de la estraro estas absolute nei la rajton de la kataluna popolo esprimi sian opinion, sub la argumento, ke referendumo estus kontraŭleĝa sub la hispana konstitucio.


Ankaŭ ne venis praktikaj sugestoj de aliaj tendaroj. Vere malmultaj homoj en Hispanio publike subtenis la rajton de la katalunoj decidi aŭ denuncis la kontraŭdemokrata ago de la registaro. Multaj adoptis kulpan silenton. Aliaj diskonigis la kutimajn asertojn pri sia granda estimo al la kataluna popolo kaj diverse predikis pri la virtoj de unueco kaj solidareco, dum esence ili neis ĉian meriton al la kataluna starpunkto.


Tiel, ĉiu laŭ sia bontrovo, la registaro, la opozicio kaj ne malgranda parto de la hispana socio, ĉiuj neas la eblecon pri iom da pravo en la katalunaj petoj tiel barante ĉian eblecon engaĝiĝi en signifan dialogon. Kaj temas ĝuste pri tiu longdaŭra – kaj cetere ne senpartia – blindeco al la realo de Katalunio kio povos konduki al la separiĝo el Hispanio.

***

La unua etapo de tiu ĉi konkuro estos ludata la 25an de novembro. La antaŭvidebla venkego de la tre variaj partioj apogantaj referendumon pri sendependiĝo eble startos procezon kiu povos konduki al la kreo de nova ŝtato en Eŭropo. Oni opinias, ke la hispana flanko agos per ĉiuj siaj rimedoj por abortigi la procezon. Eŭropo kaj la mondo devus atente rigardi la agojn de ĉiuj, ĉar ankaŭ ili havas intereson en tiu temo. Finfine, estas interese por ĉiuj, ke io ajn decidota de la katalunoj demokrate, respondece kaj pace estu respektata de ĉiuj. Ĉar ĉiuj profitos de la kontribuo, kiun libera Katalunio povas fari al la mondo.


(Traducció de Ramon Perera i revisió de Rubeno Fernández a partir de l'original en anglès)

Esperanta versio: http://www.collectiuemma.cat/editorial/1435/pri-kio-vere-temas-la-vocdonado-en-katalunio

Kio estas Katalunio?

Elekti la esperantan version.

(Subtitoloj: Karles Berga)